Artikuluaren amaieran, inprimatzeko Oroigarri fitxa: kopia analogikoa aurkituko duzu: negatibotik kopiara pasatzeko funtsezkoa, ezer ahaztu gabe.
Pierre Le Forestier
Gela ilunaren atzealdean, orri zuri bat irudi bihurtzen den lekuan.
Badago zerbait ia erritualezkoa keinuan. Paper orri birjina bat, errebelatzaile bainu batean murgildua argi gorri leun baten azpian, eta bat-batean, ezerezetik sortua bezala, irudi bat agertzen da. Une hori, argazkilariek « reveal » deitzen dutena, argazki praktika osoko liluragarrienetako bat da oraindik. Digitalak irudia berehalakoa eta botatzekoa bihurtu duen bitartean, kopia analogikoak ustekabeko interes berpiztea bizi du, geldotasunaren eta materiaren bila dabilen belaunaldi batek bultzatuta.
2000ko hamarkadan, askok gela ilunaren desagerpen hutsa iragartzen zuten. Kodakek paper historiko batzuk ekoizteari utzi zion, laborategi profesionalak bata bestearen atzetik itxi ziren, eta analogikoak zinema pelikularen patu bera zuela zirudien digitalaren aurrean. Hogei urte geroago, egoera guztiz bestelakoa da: Ilfordek goi mailako paper baritatuak ekoizten jarraitzen du, fabrikatzaile independente berriak sortzen ari dira, eta kopiatzeko elkarte tailerrak beteta daude Parisen, Berlinen edo New Yorken.
Itzulera hau ez da kasualitatea. Irudi digitalen korritze amaigabearen aurreko nekeari erantzuten dio. Kopia analogiko bat bakarra da: hitzez hitz ezin da berdin-berdin erreproduzitu, keinu baten, bainu tenperatura baten, eragite baten menpe dago. Digitalak hain zuzen ere ezabatu nahi izan duen ausazko zati hori prozeduraren balio erantsia bihurtu da.
Teknikoki, kopia analogikoa printzipio sinple batean oinarritzen da: argazki papera argiarekiko sentikorrak diren zilar gatzetan oinarritutako emultsio batez estalita dago. Negatibo bat paper honetan handigailu baten bidez proiektatzen denean, argiaren eraginpean dauden eremuek eraldaketa kimiko ikusezin bat jasaten dute: irudi ezkutua. Errebelatzaile bainuak egiten du ikusgai, esposatutako zilar gatzak zilar metaliko bihurtuz, hitzez hitz beltza.
Ondoren gelditze bainua dator, erreakzio hori bat-batean gelditzen duena, eta gero finkatzailea, argiari erreakzionatu ez dioten zilar gatzak disolbatzen dituena, irudia egonkor eta ondorengo edozein argirekiko sentikortasunik gabe utziz. Urberritze luze batek hondakin kimikoak ezabatzen ditu, bestela kopia horitu egingo litzateke denborarekin. Urrats bakoitzak bere denbora, tenperatura eta akatsekiko tolerantzia ditu, eta zorroztasun horretan datza hain zuzen lanbidearen arte osoa.
Esposizioak kopia baten dentsitate orokorra zehazten badu, kontrasteak moldatzen du haren izaera. « Multigrade » deritzen paperek, gaur egun araua direnek, kontraste hori kolorezko iragazkiekin doitzea ahalbidetzen dute, 0 mailatik (oso leuna) 5 mailara (oso gogorra), papera aldatu gabe. Negatibo lau eta erliebe gabeko batek intentsitatea irabaziko du iragazki altu batekin; alderantziz, kontrastegia den negatibo bat leundu daiteke.
Baina teknikaz haratago, kontrastearen aukera erabaki estetiko bat da. Kopiatzaile batzuek, Ansel Adams mitikoak bere « zona sistemarekin » bezala, menderatze hori ia diziplina zientifiko mailara igo zuten, eszena baten esposizioaren eta gris mailetan duen errendimenduaren arteko korrespondentzia zehatz-mehatz mapatuz. Beste batzuek ikuspegi intuitiboagoa nahiago dute, begiak eta errebelatze kubetaren aurrean pilatutako esperientziak gidatua.
Ingurunetik kanpo jende gutxik ezagutzen du « dodge and burn » praktika (maskaratzea eta gainesposizio selektiboa), kopia landu baterako funtsezkoa izan arren. Negatiboaren proiekzioan zehar, kopiatzaileak fisikoki esku hartzen du argi izpian: argiegia den eremu bat iluntzen du denbora gehiagoz esposatuz (« burn »), edo ilunegia den eremu bat babesten du eskuekin edo moztutako estalki batekin argitzeko (« dodge »). Keinu horrek, kopiaz kopia errepikatuta, irudiaren oreka fintzen du pixkanaka: argiaren zizelkari lan bat, erakusketarako argazki bakar batean orduak har ditzakeena.
Puristek askotan aipatzen duten argudioa: iraupena. Behar bezala finkatu eta garbitutako kopia baritatu bat mende bat baino gehiago gorde daiteke degradazio nabarmenik gabe, museoen bildumetan gordetako garaiko kopiek erakusten duten bezala. RC papera (erretxinatua), azkarrago lehortzen dena eta merkeagoa, erabilera arruntetarako nahiago da oraindik, baina bildumazaleek eta museoek baritatua eskatzen jarraitzen dute haren tonu aberastasunagatik eta denboran duen egonkortasunagatik.
Kopia finkatu eta garbitu ondoren, argazkilari batzuek biratzea aukeratzen dute: zilar metalikoaren partikulak kimikoki aldatzen dituen bainu gehigarri bat, haien kolorea, tonua edo, batez ere, denboran duten egonkortasuna aldatzeko. Efektu estetiko soil bat izatetik urrun, biraketa kontserbazio teknika ere bada.
Kopiatzaile zorrotzen artean hedatuena da oraindik: oso diluitua, beltzak sakontzen ditu eta nagusitasun hotz arin bat ematen du, ia hautemanezina; diluzio handiagoan, more-marroira biratzen da. Estetikaz haratago, irudia askoz erresistenteagoa egiten du eraso atmosferikoen aurrean, argudio garrantzitsua kontserbaziorako edo erakusketarako diren kopientzat.
Zuritze baten eta gero bainu sulfuratzaile batean berriz errebelatzearen bidez lortua, argazki zaharren ezaugarri den tonu marroi bero hori ematen du. Denbora luzez industrialki erabilia, aukera estetiko nahitako bihurtu da.
Arraroenak, urdin-beltz sakonetik adreilu gorrira bitarteko tonuak sortzen dituzte. Prozedura egonkorrenen artean daude baina baita garestienen artean ere, historikoki aparteko kopientzat gordeak.
Biraketa bakoitzak bere denbora eta tolerantzia ditu: kopiatzaileak bainua begiz zaindu behar du, kopia pixkanaka ateraz eraldaketaren intentsitatea kontrolatzeko, are kontrol delikatuagoa prozesua ez delako beti itzulgarria.
Gela ilun pertsonal bat instalatzearen kostuaren aurrean (handigailua, kubetak, argiztapen inaktinikoa, aireztapena), elkarte tailer asko sortu dira azken urteotan. Argazkilariei postu bat orduka alokatzea, materiala partekatzea eta, batez ere, eskola gutxik irakasten duten jakintza bat transmititzea ahalbidetzen diete. Dimentsio komunitario horrek, dena digitala den garaian ia desagertua, erabat laguntzen du prozedurarekiko interes berpiztean.
Nostalgia soila izatetik urrun, kopia analogikoa gaur egun berehalakotasun digitalaren kontra-eredu gisa nagusitzen da: pazientziaren artea, non irudi bakoitzak sortu zuen keinuaren arrasto fisikoa daraman.
Negatibo bat zilar gatzez estalitako paper batean proiektatzen da handigailu baten bidez. Errebelatzaileak irudia agerrarazten du, gelditze bainuak erreakzioa gelditzen du, finkatzaileak irudia egonkortzen du, eta gero garbiketa luze batek hondakinak ezabatzen ditu.
RC (erretxinatua) azkarrago lehortzen da eta merkeagoa da: erabilera arruntetako papera da. Baritatuak tonu aberastasun handiagoa eta iraupen hobea eskaintzen ditu, eta bildumazaleek eta museoek eskatzen dute oraindik.
Multigrade paper batean, kolorezko iragazkiek (0 mailatik, oso leuna, 5 mailara, oso gogorra) kontrastea papera aldatu gabe doitzea ahalbidetzen dute: negatibo laua maila altuarekin kopiatzen da, negatibo kontrastatua maila baxuarekin.
Maskaratzea eta gainesposizio selektiboa da: proiekzioan zehar, kopiatzaileak argitu beharreko eremuak babesten ditu (dodge) eta ilundu beharrekoak denbora gehiagoz esposatzen ditu (burn) irudia orekatzeko.
Selenioak beltzak sakontzen ditu eta irudia askoz erresistenteagoa egiten du eraso atmosferikoen aurrean: abantaila kontserbaziorako edo erakusketarako diren kopientzat.
Erakusketak, ekitaldiak, proiektu deialdiak eta blogeko artikuluak: jaso Argia Kolektiboaren albiste nagusiak zuzenean zure postontzian.
Alea, kimika, argia: murgildu sakonago argazkilaritza analogikoan.
Cookieak
Guk eta hautatutako hirugarrenek cookieak edo antzeko teknologiak erabiltzen ditugu helburu teknikoetarako eta, zure baimenarekin, esperientzia, neurketa eta marketin helburuetarako.
